Sosyal iletişim ve pragmatik dil nedir?
İletişim yalnızca doğru sözcükleri bilmek veya uzun cümleler kurmaktan ibaret değildir. Söylenenleri bulunduğumuz ortama ve karşımızdaki kişiye göre düzenlemek, konuşmayı başlatmak ve sürdürmek, sıra almak, dolaylı ifadeleri anlamak ve başkalarının bakış açısını değerlendirebilmek de etkili iletişimin önemli parçalarıdır.
Hangi alanlarda güçlük görülebilir?
- Konuşmaya uygun biçimde başlama ve konuşmayı sürdürme
- Konuya uygun yanıt verme
- Karşılıklı konuşmada sıra alma
- Dinleyicinin ne bildiğini hesaba katma
- Jest, mimik ve ses tonunu yorumlama
- Duygu ve niyet çıkarımı yapma
- Mecaz, ima, şaka ve dolaylı anlatımları anlama
- Olayları anlaşılır ve düzenli biçimde anlatma
Hangi durumlarda görülebilir?
Bu beceriler otizm, gelişimsel dil bozukluğu ve çeşitli nörogelişimsel durumlarda etkilenebileceği gibi bazı çocuklarda diğer dil alanları görece güçlü olmasına rağmen sosyal iletişim alanında belirgin güçlükler görülebilir.
Değerlendirme nasıl yapılır?
Değerlendirmede çocuğun iletişim becerileri yalnızca yapılandırılmış testlerle değil; oyun, sohbet, hikâye anlatımı ve farklı sosyal durumlar içerisindeki doğal iletişimi gözlemlenerek de incelenir.
Terapi süreci nasıl planlanır?
Terapi programında yaş ve gereksinime göre karşılıklı konuşma, anlatı oluşturma, duygu ve niyet çıkarımı, bakış açısı alma, sosyal problem çözme ve bağlama uygun dil kullanımı gibi beceriler desteklenebilir.
Aileler için öneriler
- Günlük sohbetlerde sıra alma ve dinleme fırsatları yaratın.
- Duygu ve niyetleri yüksek sesle adlandırın.
- Sosyal durumları önceden konuşun; rol yapma oyunları kullanın.
- Çocuğun sosyal denemelerini eleştirmek yerine bir sonraki adımı birlikte planlayın.