Çocukluk çağı konuşma apraksisi nedir?
Çocukluk Çağı Konuşma Apraksisi, çocuğun ne söylemek istediğini bilmesine rağmen konuşma için gerekli hareketleri doğru biçimde planlama ve programlamada güçlük yaşadığı bir motor konuşma bozukluğudur.
Konuşmanın oluşabilmesi için dudak, dil, çene ve diğer konuşma yapılarının çok hızlı ve hassas bir biçimde koordineli hareket etmesi gerekir. Konuşma apraksisinde temel güçlük kasların zayıf olmasından çok, bu hareketlerin konuşma için doğru sırada ve doğru zamanlamayla organize edilmesidir.
Hangi özellikler görülebilir?
- Aynı sözcüğün farklı denemelerde farklı biçimlerde söylenmesi
- Ünsüz ve ünlü seslerde tutarsız hatalar
- Sesler ve heceler arasındaki geçişlerde zorlanma
- Uzun ve karmaşık sözcüklerde hataların artması
- Vurgu, ritim ve konuşma melodisinde farklılıklar
- Sözcüğü söylemek için belirgin biçimde çabalama
Ancak tek bir belirti çocukluk çağı konuşma apraksisi tanısı koymak için yeterli değildir.
Değerlendirmede neler ele alınır?
Apraksi değerlendirmesinde çocuğun yalnızca hangi sesleri söyleyip söyleyemediğine bakılmaz. Farklı uzunluk ve karmaşıklıktaki sözcükleri nasıl ürettiği, aynı sözcüğü tekrar ettiğinde üretimin değişip değişmediği, sesler arasındaki geçişler, prosodi ve ipuçlarına verdiği yanıt gibi motor konuşma özellikleri ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
Terapi süreci nasıl planlanır?
Terapi genellikle yoğun, bireyselleştirilmiş ve tekrarlı konuşma pratiğine dayanır. Motor öğrenme ilkelerinden yararlanılarak doğru konuşma hareketlerinin daha tutarlı ve otomatik hale gelmesi hedeflenir. Gerektiğinde çocuğun iletişimini desteklemek amacıyla alternatif ve destekleyici iletişim yöntemlerinden de yararlanılabilir.
Aileler için öneriler
- Çocuğun konuşma denemelerini acele ettirmeyin; cevaplaması için yeterli süre verin.
- Aynı sözcüğü defalarca ve baskıyla tekrar ettirmek yerine kısa, oyunlu ve başarı hissi veren çalışmalar yapın.
- Terapistin önerdiği ipuçlarını günlük rutinlere yayın.
- Çocuğun iletişim kurmak için kullandığı jest, işaret ve diğer yolları destekleyin.